banner78

banner77

Ucuz Azeri gazı yine alınamadı!

Enerjide dışa bağımlılığın faturası her geçen yıl artıyor. Türkiye, Azerbaycan’a almadığı doğalgaz için 2013 yılında da ödeme yaptı.

Ekonomi 27.09.2014, 13:53 27.09.2014, 13:54 Salih Sütlan
4316
Ucuz Azeri gazı yine alınamadı!
banner64
Kamu şirketi BOTAŞ, daha önce İran’a parasını ödediği gazın geri alımına ağırlık verince Azeri gazından kıstı. Bu yüzden al ya da ödeye yükümlüğü ile karşı karşıya kaldı. BOTAŞ, halen İran doğalgazını Azerbaycan’a göre 139 dolar pahalı alıyor.

Doğalgazda yanlış planlama ve anlaşmalar, Türkiye’ye pahalıya mal oluyor. Son olarak, Türkiye’nin, 2013’te de Azerbaycan’a almadığı doğalgazın parasını ödediği ortaya çıktı. Resmi verilere göre kamu şirketi BOTAŞ, daha önce İran’a parasını ödediği doğalgazın alımına ağırlık verdi. Ancak şirket, altyapı yetersizliği yüzünden (aynı hattan taşınıyor) Azeri gazını asgari miktarda alamadı ve ‘al ya da öde’ye (take or pay) düştü.

Enerji Yönetimi kaynaklarına göre, BOTAŞ cari dönemde Rusya ve İran’dan daha önceki yıllarda parası ödenen fazla gazı çekmiş ve Take or Pay’ler kapatılmış. Ancak aynı dönemde Azerbaycan’da Take or Pay’e girilmiş. Aynı kaynaklara göre altyapı yeterli hale getirilmezse (kopmresör istasyonları, boru hattı gibi) bu sorun yaşanmaya devam edecek. BOTAŞ ‘yeni al ya da öde gazı ile kâr ve zararı’ konulu soruları cevapsız bıraktı. Öte yandan İran, Türkiye’ye fahiş fiyattan gaz satmaya devam ediyor. BOTAŞ halen bin metreküp doğalgaz için İran’a 480 dolar (2014 yılı 3.üncü fiyat dönemi) ödüyor. Aynı miktar gaz için Rusya’ya 417, Azerbaycan’a ise 341 dolar ödeme yapılıyor. İran gazı Rusya’ya göre 63, Azeri gazına göre de 139 dolar daha pahalı. İran, Türkiye’nin ısrarlı taleplerine rağmen doğalgazda indirime yanaşmıyor. Türkiye (BOTAŞ) indirime yanaşmaması nedeniyle İran’ı Uluslararası Tahkim Mahkemesi’ne şikayet etti. Mahkeme süreci halen devam ediyor. Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), 2008 yılında doğalgaza yaptığı yüksek zamlar sonrası satışları hızla düştü. Satışlardaki azalma nedeniyle şirket; Rusya, Azerbaycan ve İran’dan taahhüt ettiği asgari doğalgaz miktarını alamadı ve anlaşmalardaki al ya da öde maddesi devreye girdi. 2008-2010 dönemlerinde BOTAŞ alamadığı gaz için 2,9 milyar lira ödeme yaptı. Doğalgaz alım anlaşmaları gereği parası ödenen gazın geri alımı Rus (Mavi Akım) ve İran için 5 yıl, Azerbaycan’da ise 4 yıl. Enerji Yönetimi, parası ödenen doğalgazın 2014 yılı sonuna kadar alınacağını açıklamıştı. BOTAŞ, İran ve Rusya gazı geri alımını tamamlarken Azerilerle yeni bir al ya da ödeye düştü. Türkiye ile Azerbaycan arasında 2001’de yıllık 6,6 milyar metreküp gaz alım anlaşması yapıldı. Anlaşmada yıllık asgari alım miktarı 5,2 milyar metreküp. BOTAŞ 2013’te Azerbaycan’dan 3,8 milyar metreküp gaz ithalatı yaparak asgari miktarın altında kaldı.

BOTAŞ, 2013 raporunda Azerbaycan ile yeni bir al ya da öde yükümlülüğü ile karşılaşılmış’ bilgisine yer veriyor. BOTAŞ, Azerbaycan’dan asgari doğalgaz miktarını alamadığı için 45 dolarlık fazla gazı da alamıyor.

Fiyatlar 3 ayda bir değişiyor

Doğalgaz fiyatları, anlaşmalar gereği 3’er aylık dönemler halinde belirleniyor. BOTAŞ verilerine göre, fiyatın hesaplandığı dönemlerde 6 ve 9 aylık petrol ve petrol ürünleri fiyat ortalaması baz alınıyor. Fiyat formülünde; doğalgazın güncel alım fiyatı, doğalgaz anlaşmasının sağlandığı dönemdeki alım fiyatı (baz fiyat), formülde kullanılan ürünlerin geçmiş 6-9 aylık ortalamaları ve formülde kullanılan ürünlerin anlaşma sağlandığı dönemdeki sabit fiyatlar yer alıyor. Buna göre gaz fiyatları her yıl 1 Ocak, 1 Nisan, 1 Temmuz, 1 Ekim’de yeniden belirleniyor. Fiyatta ham petrol etkili olsa da dövizdeki artış da iç pazar fiyatlarına önemli bir etken olarak gösteriliyor.

Türkiye’ye özel fiyat

Türkiye ile Azerbaycan arasında yapılan doğalgaz alım anlaşması, özel fiyatı da içeriyor. İki ülke arasındaki anlaşmaya göre Türkiye, asgari taahhüt miktarı üzeri gaz alması halinde fiyat bin metreküp için 45 dolar. İki ülke arasındaki anlaşmanın ilgili maddesi şöyle (m 9.5): Fazla gazın fiyatı bu sözleşmenin geçerli olduğu süre boyunca, fazla gaz için uygulanacak fazla az fiyatı (Pexc), USD/1,000 Scm, her çeyrekte teslim noktasında uygulanacak şekilde, aşağıdaki gibi hesaplanacaktır: Pexc = 45.0000*GCV/9000. BOTAŞ anlaşma kapsamında 45 dolarlık doğalgazı çok kısa bir süre aldı. Ancak sonraki süreçte al yada öde yükümlülükleri nedeniyle  45 dolarlık Azeri gazı alınamadı.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner71
açık
Günün Anketi Tümü
Hükumetin koronavirüs'e karşı aldığı önlemleri nasıl buluyorsunuz?
Hükumetin koronavirüs'e karşı aldığı önlemleri nasıl buluyorsunuz?
Namaz Vakti 11 Nisan 2021
İmsak 04:54
Güneş 06:24
Öğle 13:10
İkindi 16:50
Akşam 19:46
Yatsı 21:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 32 70
2. Fenerbahçe 32 63
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Gaziantep FK 31 50
6. Alanyaspor 32 49
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Sivasspor 32 47
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 33 42
12. Konyaspor 32 40
13. Ankaragücü 32 36
14. Rizespor 32 36
15. Kasımpaşa 32 35
16. Malatyaspor 31 33
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 32 33
19. Gençlerbirliği 32 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 31 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 29 60
2. Samsunspor 29 57
3. Adana Demirspor 29 55
4. Altay 29 53
5. Altınordu 29 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 29 49
8. Ümraniye 29 41
9. Tuzlaspor 29 41
10. Bursaspor 29 40
11. Bandırmaspor 29 39
12. Boluspor 29 35
13. Balıkesirspor 29 32
14. Adanaspor 29 31
15. Menemenspor 29 30
16. Akhisar Bld.Spor 29 25
17. Ankaraspor 29 22
18. Eskişehirspor 29 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 31 49
8. Everton 29 47
9. Leeds United 31 45
10. Aston Villa 30 44
11. Arsenal 30 42
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 30 36
15. Burnley 31 33
16. Brighton 30 32
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 30 21
20. Sheffield United 30 14
Takımlar O P
1. Real Madrid 30 66
2. Atletico Madrid 29 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 29 58
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 29 46
7. Villarreal 30 46
8. Levante 30 38
9. Celta de Vigo 29 37
10. Athletic Bilbao 30 37
11. Granada 29 36
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 29 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23